Infinitiv mit zu ve Infinitiv ohne zu (B1) – Almancada Doğru Kullanım Rehberi

Almanca konuşurken bazen iki eylemi arka arkaya getirmemiz gerekir: “Yüzmeyi seviyorum”, “Almanca öğrenmeye çalışıyorum” veya “Sinemaya gitmek istiyorum”. Türkçede “-mek, -mak” ekleriyle hallettiğimiz bu durumu Almancada iki ana yolla çözeriz: Infinitiv ohne zu (zu eki olmadan mastar) ve Infinitiv mit zu (zu eki ile mastar).

1. “Zu” Kelimesine İhtiyaç Duymayan Güçlü Fiiller (Infinitiv ohne zu)

Bazı fiiller o kadar baskındır ki, yanlarına gelen ikinci fiilin önüne herhangi bir ek gelmesine izin vermezler. Bu fiilleri bilmek, Almancanın temel iskeletini anlamaktır.

Modal Fiillerin Hükümranlığı

Modal fiiller (können, müssen, dürfen, wollen, sollen, mögen), Almancada asla zu kabul etmezler. Bir modal fiil kullandığınızda, asıl eylem cümlenin en sonunda (Verbposition Ende) mastar halde ve tamamen çıplak durur.

• “Ich kann sehr gut schwimmen.” (Çok iyi yüzebilirim.)
• “Du musst deine Hausaufgaben machen.” (Ödevlerini yapmalısın.)

Hareket ve Algı Fiilleri

Gehen, fahren, kommen gibi hareket bildiren fiiller ile sehen, hören gibi duyu organlarımıza hitap eden fiiller de genellikle zu almazlar.

• “Ich sehe dich kommen.” (Senin geldiğini görüyorum.)
• “Wir gehen heute Abend tanzen.” (Bu akşam dans etmeye gidiyoruz.)

Özel Durumlar: Lassen, Bleiben, Helfen

Lassen (bırakmak/yaptırmak) ve bleiben (kalmak) fiilleri de zu olmadan kullanılır. Helfen fiili ise her iki yapıya da uyum sağlayabilir, ancak kısa cümlelerde genellikle zu kullanılmaz.

2. “Zu” ile Anlam Kazanan Mastar Cümleleri (Infinitiv mit zu)

Almancada fiillerin büyük bir çoğunluğu, ikinci bir eyleme bağlandığında araya zu girmesini şart koşar. Bu yapı, aslında bir Nebensatz (Yan Cümle) çeşididir ancak öznesi ana cümleyle aynı olduğu için “dass” bağlacına ihtiyaç duymaz ve kısalır.

Duygular, Niyetler ve Planlar

Bir niyetten, bir planlamadan veya bir duygudan bahsediyorsanız, zu sizin en iyi dostunuzdur.

• “Ich plane, nächstes Jahr nach Deutschland zu reisen.” (Gelecek yıl Almanya’ya seyahat etmeyi planlıyorum.)
• “Es freut mich, dich kennenzulernen.” (Seni tanımaktan memnuniyet duyuyorum.)

İsimler ve Sıfatlarla Kullanım

Sadece fiiller değil, bazı isimler (Lust, Zeit, Angst, Absicht) ve sıfatlar da (schön, schwierig, wichtig) arkasından zu içeren bir mastar cümlesi isterler.

• “Ich habe Lust, ins Kino zu gehen.” (Sinemaya gitmeye hevesim/isteğim var.)
• “Es ist wichtig, jeden Tag Deutsch zu üben.” (Her gün Almanca pratik yapmak önemlidir.)

3. Ayrılabilen Fiillerde “Zu” Nereye Gider? (Trennbare Verben)

İşte akademik bir incelik! Eğer mastar halindeki fiilimiz ayrılabilen bir fiilse (einkaufen, anrufen, aufstehen vb.), zu eki bir kama gibi ön ek ile kök arasına girer ve kelime tek parça yazılır.

• Anrufen $\rightarrow$ anzurufen
• Einkaufen $\rightarrow$ einzukaufen
• “Ich vergesse oft, meine Mutter anzurufen.” (Annemi aramayı sık sık unutuyorum.)

4. “Zu” ve “Dass” Arasındaki Tercih Dengesi

Öğrencilerim sıklıkla sorar: “Hocam, ne zaman ‘dass’ kullanmalıyım, ne zaman ‘zu’?” Cevap öznede gizlidir. Eğer her iki eylemi de yapan kişi aynıysa (ben planlıyorum + ben gidiyorum), zu kullanmak cümleyi daha akıcı ve profesyonel kılar. Ancak eylemi yapan kişiler farklıysa, dass cümlesi kurmak zorunludur.

• Aynı Özne: Ich hoffe, dass ich bald komme. $\rightarrow$ Ich hoffe, bald zu kommen.
• Farklı Özne: Ich hoffe, dass du bald kommst. (Burada ‘zu’ kullanılamaz!)