En Yaygın Edatlar ve Relativsatz Örnekleri

Relativsatz (ilgi cümleciği), Almanca’da bir ismi daha fazla bilgiyle tanımlamak için kullanılan en güçlü yapılardan biridir. Edatlar (Präpositionen) ise cümlede ilişki kurar: “ile, için, hakkında, -e/-a, üzerinde…” gibi anlamlar verir ve çoğu zaman ismin hâlini (Kasus) belirler.

Bu dersin hedefi şu:

  • Relativsatz’ın mantığını netleştirmek
  • Relativpronomen çekimlerini oturtmak
  • Edat + Relativsatz birleşimini (en çok hata yapılan yer) sistemli şekilde öğretmek
  • Edatın relatif cümlenin başına nasıl taşındığını ve hangi durumda wo- yapısının geldiğini göstermek

1) Relativsatz Nedir, Ne İşe Yarar?

Relativsatz, bir ismi (ya da zamiri) açıklayan yan cümledir.

Ana cümle:

  • Das ist der Mann. (Bu adamdır.)

Relativsatz ekleyelim:

  • Das ist der Mann, der hier wohnt. (Burada oturan adamdır.)

Burada açıklanan isim: der Mann
Relativsatz: der hier wohnt

Relativsatz her zaman bir Referenzwort (açıklanan kelime) ile bağlantılıdır ve çoğunlukla araya virgül girer.


2) Relativpronomen (der/die/das) Mantığı: “Cinsiyet Referenzwort’tan, Hâl Relativsatz’tan”

Relativpronomen seçerken iki şeyi ayır:

  1. Cinsiyet (Genus) ve sayı (Numerus) → Referenzwort’tan gelir.
    • der Mann → der
    • die Frau → die
    • das Kind → das
    • die Leute (çoğul) → die
  2. Hâl (Kasus: Nominativ/Akkusativ/Dativ/Genitiv) → Relativsatz içindeki role göre belirlenir.

Örnek:

  • Ich kenne den Mann, der hier wohnt.
    (Relativsatz’ta “kim oturuyor?” → der = Nominativ)
  • Ich kenne den Mann, den du meinst.
    (Relativsatz’ta “kimi kastediyorsun?” → den = Akkusativ)
  • Ich helfe dem Mann, dem du vertraust.
    (“kime güveniyorsun?” → dem = Dativ)

3) Relativpronomen Çekimleri (Kritik Tablo)

KasusMaskulinFemininNeutrumPlural
Nominativderdiedasdie
Akkusativdendiedasdie
Dativdemderdemdenen
Genitivdessenderendessenderen

En çok hata: Plural Dativ = denen (çoğu kişi “die” diye bırakıyor)


4) Edatlar (Präpositionen) Relativsatz’a Girince Ne Değişir?

Edatlar iki kritik şey yapar:

  1. Hangi hâlin geleceğini belirler (Akk / Dat / Gen / Wechsel)
  2. Relativ cümlede edat, çoğu zaman relativpronomen ile birlikte kullanılır.

Örnek:

  • Das ist die Firma. Ich arbeite für die Firma.
    → Das ist die Firma, für die ich arbeite.

Burada:

  • “für” → Akkusativ ister
  • “die Firma” → relativ cümlede “für die” oldu

5) Kural: Edat Relativsatz’ta Nereye Gelir?

Edat + Relativpronomen çoğunlukla relativ cümlenin en başına gelir.

✅ Doğru:

  • Das ist der Kollege, mit dem ich jeden Tag spreche.
  • Das ist das Thema, über das wir diskutieren.

Relativ cümlenin fiili ise Almanca yan cümle kuralı gereği en sonda:

  • …, mit dem ich jeden Tag spreche.
  • …, über das wir diskutieren.

6) Adım Adım Dönüştürme Tekniği (Sistem)

Elinde iki cümle var:

  1. Referenzwort’u içeren ana cümle
  2. O referenzwort’u başka cümlede bir edatla kullanan ikinci cümle

Örnek:

  • Ich sehe den Mann.
  • Ich spreche mit dem Mann.

Adımlar:

  1. İkinci cümlede referenzwort’u bul: dem Mann
  2. Edatı koru: mit
  3. “dem Mann” yerine uygun relativpronomen getir: dem (Dativ maskulin)
  4. Relativsatz yap: mit dem ich spreche
  5. Ana cümleye ekle:
  • Ich sehe den Mann, mit dem ich spreche.

7) En Yaygın Edatlar ve Relativsatz Örnekleri

A) Akkusativ isteyen edatlar (für, ohne, gegen, um, durch)

  • Das ist der Plan, für den wir kämpfen.
  • Das ist die Regel, gegen die viele protestieren.
  • Das ist das Formular, ohne das du nichts machen kannst.

B) Dativ isteyen edatlar (mit, nach, bei, seit, von, zu, aus, gegenüber)

  • Das ist die Frau, mit der ich arbeite.
  • Das ist der Ort, bei dem wir uns treffen.
  • Das ist die Firma, von der ich viel gelernt habe.

C) Genitiv isteyen edatlar (wegen, trotz, während, innerhalb, außerhalb, aufgrund)

  • Das ist der Grund, wegen dessen ich angerufen habe.
  • Das ist die Phase, während deren wir wenig Zeit haben.

Genitivli yapılar akademik metinlerde çok görülür; konuşma dilinde sıkça wegen dem / während dem gibi varyantlar duyarsın ama yazılı kaynakta standart kullanım Genitiv’dir.

D) Wechselpräpositionen (an, auf, in, unter, über, vor, hinter, zwischen, neben)

Bunlarda Kasus, anlamla belirlenir:

  • Wo? (nerede?) → Dativ
  • Wohin? (nereye?) → Akkusativ

Relativsatz örnek:

  • Das ist der Tisch, auf dem das Buch liegt. (Wo? → Dativ)
  • Das ist der Tisch, auf den ich das Buch lege. (Wohin? → Akkusativ)

8) “Wo-” Yapısı: Worauf, Womit, Woran… Ne Zaman Kullanılır?

Relativsatz’ta iki farklı dünya var:

1) Referenzwort bir isim ise → genelde Präposition + Relativpronomen

  • Das ist der Freund, mit dem ich reise. (Freund = isim)

2) Referenzwort bir şey/olay/ifade gibi tüm cümle içeriğine gidiyorsa veya “das” ile soyut bir şeye işaret ediyorsa → sıkça wo- + Präposition

  • Das ist etwas, worüber wir reden müssen.
  • Ich erinnere mich an etwas, woran du nicht denkst.

Mini not:

  • Präposition sesli harfle başlarsa araya -r- girer: worauf, worüber, woran
  • “mit” gibi bazıları doğrudan: womit

9) Noktalama ve Cümle Akışı

  • Relativsatz virgülle ayrılır:
    • Der Mann, der hier wohnt, ist Arzt.
  • Relativsatz araya girerse iki virgül:
    • Die Frau, mit der ich arbeite, kommt aus Berlin.
  • Relativsatz sonunda fiil:
    • …, für die wir uns entschieden haben.

10) Sık Yapılan Hatalar ve Hızlı Düzeltmeler

  • ❌ “die Leute, die ich helfe”
    ✅ “die Leute, denen ich helfe” (helfen → Dativ, plural → denen)
  • ❌ “der Mann, mit den ich spreche”
    ✅ “der Mann, mit dem ich spreche” (maskulin dativ → dem)
  • ❌ “der Tisch, auf dem ich das Buch lege” (hareket var)
    ✅ “der Tisch, auf den ich das Buch lege” (Wohin? → Akk)
  • ❌ Edatı sona atmak: “der Kollege, dem ich arbeite mit”
    ✅ “der Kollege, mit dem ich arbeite”

1. Akkusativ İsteyen Edatlar ile Relativsatz

Bu edatlardan (für, ohne, gegen, um, durch) sonra gelen ilgi zamiri daima Akkusativ olur. (Eril isimlerde den, diğerlerinde aynı kalır).

EdatÖrnek CümleTürkçe Anlamı
fürDas ist das Geschenk, für das ich viel Geld bezahlt habe.İçin çok para ödediğim hediye budur.
ohneEr ist ein Freund, ohne den ich nicht leben kann.O, onsuz yaşayamayacağım bir arkadaştır.
gegenDas ist die Mannschaft, gegen die wir heute spielen.Bugün karşı oynayacağımız takım budur.
durchDas ist der Park, durch den ich jeden Morgen gehe.Her sabah içinden geçtiğim park budur.

2. Dativ İsteyen Edatlar ile Relativsatz

Bu edatlardan (mit, von, zu, bei, aus) sonra gelen ilgi zamiri daima Dativ olur. (Eril/Nötr: dem, Dişi: der, Çoğul: denen).

EdatÖrnek CümleTürkçe Anlamı
mitDas ist der Kollege, mit dem ich zusammenarbeite.Birlikte çalıştığım iş arkadaşım budur.
vonDie Geschichte, von der er erzählt, ist sehr traurig.Onun bahsettiği hikaye çok üzücü.
zuDas ist die Ärztin, zu der ich immer gehe.Her zaman gittiğim doktor budur.
beiDie Firma, bei der ich arbeite, ist in Berlin.Çalıştığım (bünyesinde bulunduğum) firma Berlin’de.
ausDas ist das Land, aus dem meine Familie kommt.Ailemin geldiği ülke budur.

3. Wechselpräpositionen (Çift Durumlu Edatlar)

Bu edatlar (in, an, auf, unter, vor) duruma göre Dativ (konum) veya Akkusativ (yönelme) alır. Relativsatz içinde genellikle Dativ (bir şeyin içinde, üzerinde olma durumu) olarak karşımıza çıkarlar.

EdatÖrnek CümleTürkçe Anlamı
inDas Haus, in dem ich wohne, ist sehr alt.İçinde yaşadığım ev çok eski.
anDas ist die Uni, an der ich studiere.Eğitim gördüğüm üniversite budur.
aufDer Tisch, auf dem mein Laptop liegt, ist neu.Laptopumun üzerinde durduğu masa yenidir.
vorDas ist das Problem, vor dem ich Angst habe.Korktuğum (önünde çekindiğim) problem budur.

4. Çoğul (Plural) Özel Durumu

Çoğul isimlerde Dativ ilgi zamirinin “denen” olduğunu unutmamak hayati önem taşır.

  • Das sind die Kinder, mit denen ich im Park spiele.(Parkta birlikte oynadığım çocuklar bunlar.)
  • Die Leute, von denen ich die Informationen habe, sind Experten.(Bilgileri aldığım kişiler uzmandır.)

💡 Altın İpuçları (Öğretmen Notu)

  1. Sıralama: Edat her zaman ilgi zamirinden önce gelir. (…mit dem, …für das).
  2. Fiil Pozisyonu: Edat ve zamir yan yana gelerek yan cümleyi başlatır, çekimli fiil yine en sona gider.
  3. Hangi Edat?: Hangi edatı kullanacağınıza, nitelediğiniz ismin fiille olan ilişkisi karar verir. Eğer fiil “warten” ise edatınız “auf”, “sprechen” ise “mit” veya “über” olur.