Almanca öğrenirken A1 seviyesinin sonlarına doğru, kelimeleriniz artık size yetmemeye başlar. Bir nesneyi sadece tanımlamak istemezsiniz, onu başka bir nesneyle kıyaslamak istersiniz. İşte bu noktada Steigerung der Adjektive (Sıfatların Derecelendirilmesi) devreye girer.
Bugünkü dersimizde, sıfatların ikinci hali olan Komparativ yapısını inceleyeceğiz. Türkçedeki “daha” kelimesinin Almancada nasıl eklerle sağlandığını, “gibi” ve “-den/-dan” farkını, bir öğretmenin sınıf içindeki tahta notları gibi net bir şekilde öğreneceğiz.
Hazırsanız, Almancanızı bir üst vitese takalım!
1. Temel Kural: “-er” Ekinin Gücü
İngilizce bilenler için güzel bir haberim var: Mantık neredeyse aynı! Türkçede biz sıfatın başına “daha” kelimesini getiririz (Daha hızlı, daha güzel). Almancada ise sıfatın sonuna “-er” eki ekleriz.
Formül:
$$Adjektiv + er$$
Gelin en sık kullanılan sıfatlara bakalım:
- schnell (hızlı) $\rightarrow$ schneller (daha hızlı)
- klein (küçük) $\rightarrow$ kleiner (daha küçük)
- schön (güzel) $\rightarrow$ schöner (daha güzel)
- billig (ucuz) $\rightarrow$ billiger (daha ucuz)
Örnek Cümleler (Beispielsätze):
- Mein Auto ist schneller. (Arabam daha hızlı.)
- Diese Wohnung ist billiger. (Bu daire daha ucuz.)
Öğretmen Notu: Dikkat edin! Türkçedeki gibi “mehr schnell” (daha hızlı) demeyiz. “Mehr” kelimesini sadece miktar belirtirken kullanırız. Sıfatlar için her zaman “-er” takısını kullanın.
2. Kıyaslama Bağlacı: “Als” (…-den / …-dan)
Bir şeyin “daha” olduğunu söyledik. Peki, neyden daha iyi? Karşılaştırma yaparken iki nesne arasına “als” kelimesini koyarız.
Cümle Yapısı (Satzbau):
A (Nominativ) + Verb + Komparativ + als + B (Nominativ)
Burada dikkat etmeniz gereken en kritik nokta şudur: “Als” kelimesinden sonra gelen isim, genellikle Nominativ (Yalın) halde kalır.
- Ahmet ist älter als Mehmet. (Ahmet, Mehmet’ten daha yaşlıdır.)
- Der Tisch ist teurer als der Stuhl. (Masa, sandalyeden daha pahalıdır.)
- Deutschland ist kälter als die Türkei. (Almanya, Türkiye’den daha soğuktur.)
3. Umlaut Kuralı: Noktalar Geliyor!
Almancada bazı sıfatlar vardır ki, Komparativ olduklarında sadece “-er” almakla kalmazlar, köklerindeki sesli harf de Umlaut (nokta) alır. Bunlar genellikle tek heceli (einsilbig) sıfatlardır: a, o, u harfleri ä, ö, ü‘ye dönüşür.
Bu bir kuraldan ziyade, telaffuzu yumuşatmak içindir.
- alt (yaşlı) $\rightarrow$ älter
- jung (genç) $\rightarrow$ jünger
- groß (büyük) $\rightarrow$ größer
- kurz (kısa) $\rightarrow$ kürzer
- lang (uzun) $\rightarrow$ länger
- warm (sıcak) $\rightarrow$ wärmer
- kalt (soğuk) $\rightarrow$ kälter
Örnekler:
- Der Winter ist kälter als der Sommer. (Kış, yazdan daha soğuktur.)
- Mein Opa ist älter als meine Oma. (Dedem, ninemden daha yaşlıdır.)
4. Düzensiz Sıfatlar (Unregelmäßige Adjektive)
Her dilde olduğu gibi Almancada da kurallara uymayan asiler vardır. Bunları ezberlemek zorundayız, çünkü günlük hayatta en çok bunları kullanırız.
A. Gut $\rightarrow$ Besser (İyi – Daha İyi)
Asla “guter” demeyin!
- Pizza schmeckt besser als Suppe. (Pizza, çorbadan daha lezzetlidir.)
B. Viel $\rightarrow$ Mehr (Çok – Daha Çok)
Miktar belirtirken kullanılır.
- Ich habe mehr Geld als du. (Benim senden daha çok param var.)
C. Gern $\rightarrow$ Lieber (Severek – Tercihen)
Bu en kafa karıştırıcı olandır. Türkçeye “daha çok severim” veya “tercih ederim” olarak çevrilir.
- Ich trinke gern Tee, aber ich trinke lieber Kaffee. (Çayı severim ama kahveyi tercih ederim/daha çok severim.)
D. Hoch $\rightarrow$ Höher (Yüksek – Daha Yüksek)
Burada “c” harfi düşer.
- Der Berg ist höher als der Hügel. (Dağ, tepeden daha yüksektir.)
E. Teuer / Dunkel (İstisnai Yazım)
“-el” ve “-er” ile biten sıfatlarda, “-er” eki gelirken aradaki “e” düşer.
- teuer $\rightarrow$ teurer (daha pahalı)
- dunkel $\rightarrow$ dunkler (daha karanlık)
5. Eşitlik Durumu: “So … wie” (… kadar …)
Bazen iki şey birbirinden üstün değildir, eşittir. “Ali, Veli kadar hızlıdır” demek istediğimizde Komparativ yapmayız. Sıfatın yalın halini kullanırız.
Formül:
$$so + Adjektiv (yalın) + wie$$
- Berlin ist so schön wie Hamburg. (Berlin, Hamburg kadar güzeldir.)
- Ich bin so schnell wie du. (Ben senin kadar hızlıyım.)
- Er ist genauso alt wie ich. (O tam benimle aynı yaşta.)
Püf Noktası: Farklılık varsa ALS, Eşitlik varsa WIE kullanılır.
- Anders $\rightarrow$ Als (Baş harflerinden hatırlayın!)
6. FAQ: Sıkça Sorulan Sorular
1. “Ich mag lieber…” diyebilir miyim?
“Mögen” fiiliyle lieber kullanmak biraz anlatım bozukluğudur. Çünkü mögen zaten sevmek demektir. Doğrusu: “Ich mag Kaffee mehr” veya “Ich trinke lieber Kaffee” (Kahve içmeyi tercih ederim).
2. Komparativ sıfatlar, ismin önüne gelirse çekimlenir mi?
Evet! Bu dersin konusu “Prädikativ” (Yüklem durumunda) kullanımdı. Eğer sıfat ismin önüne gelirse (Adjektivdeklination), hem “-er” ekini hem de sıfat tamlaması ekini alır.
- Das ist ein schnelleres Auto. (Bu daha hızlı bir araba.) -> schnell + er + es
3. “Als” mı “Wie” mi karıştırıyorum, ne yapmalıyım?
Kendinize şunu sorun: Bir kazanan var mı? Biri diğerini geçiyor mu? Evet ise ALS. Skor berabere mi? O zaman WIE.
