Bu derste Almanca’nın en temel ve en “akademik” bağlaçlarından biri olan dass’ı derinlemesine öğreneceğiz. “dass” konusu, öğrencinin sadece bir bağlaç öğrenmesi değildir; Almanca’nın çekirdeği olan Nebensatz (yan cümle) mantığını kurar. Bu mantık oturduğunda öğrenci, fikirlerini daha net aktarır; yazılı metinlerde daha “Almanca gibi” cümleler üretir.
Lernziel:
✅ Öğrenci görüş, düşünce ve bilgileri “dass” ile aktarır.
1️⃣ “dass” Nedir?
dass = -diğini/-dığını, -acağını/-eceğini (Türkçedeki isim cümleciği gibi)
Bir düşünceyi, görüşü, bilgiyi, iddiayı başka bir cümle içinde aktarmaya yarar.
Genellikle şu fiillerden sonra gelir:
- denken (düşünmek)
- glauben (inanmak/sanmak)
- meinen (fikrinde olmak)
- wissen (bilmek)
- sagen (söylemek)
- hoffen (ummak)
- finden (… bulmak)
- behaupten (iddia etmek)
Örnek:
- Ich denke, dass er heute kommt.
(Onun bugün geleceğini düşünüyorum.)
2️⃣ En Kritik Kural: “dass” Yan Cümle Kurar ve Fiil Sona Gider
“dass” bir Nebensatz başlatır. Nebensatz’ta:
✅ çekimli fiil (konjugiertes Verb) en sonda olur.
Temel Şema
Hauptsatz, dass + … + (çekimli fiil en sonda)
Örnekler:
- Ich weiß, dass du recht hast.
- Sie sagt, dass sie keine Zeit hat.
- Wir glauben, dass das Problem einfach ist.
📌 Öğrenciler için altın kural:
dass görünce “fiil sona” refleksi oluşmalı.
3️⃣ “dass” Cümlesi Başa Gelirse Ne Olur?
Yan cümle başa gelebilir. Bu durumda ana cümlede fiil hemen gelir (V2 kuralı korunur).
Örnek:
- Dass er heute kommt, freut mich.
(Onun bugün gelmesi beni sevindiriyor.)
Burada yan cümle “1. alan”ı doldurduğu için ana cümlede freut hemen geldi.
4️⃣ “dass” ile Anlam Katmanları
“dass” sadece “bilgi aktarmak” değildir; cümleye tutum da katar:
A) Bilgi aktarımı (objektif)
- Ich weiß, dass die Prüfung morgen ist.
(Sınavın yarın olduğunu biliyorum.)
B) Görüş/yorum (subjektif)
- Ich finde, dass Deutsch spannend ist.
(Almancanın heyecanlı olduğunu düşünüyorum.)
C) İddia / duyum
- Er behauptet, dass er alles verstanden hat.
(Her şeyi anladığını iddia ediyor.)
5️⃣ “dass” mı “weil” mi? (Karışan Kullanım)
- weil → sebep bildirir: çünkü
- dass → içerik bildirir: -diğini/-acağını
Karşılaştırma:
- Ich bleibe zu Hause, weil ich krank bin. (sebep)
- Ich sage, dass ich krank bin. (bilgi aktarımı)
6️⃣ “dass” ile Zamanlar: Präsens, Perfekt, Präteritum, Futur
“dass” her zamanda kullanılabilir. Değişen şey, yan cümlede fiilin/fiillerin sona yığılmasıdır.
Perfekt
- Ich weiß, dass er früh gegangen ist.
(“ist” en sonda)
Präteritum
- Sie sagte, dass sie müde war.
Futur I
- Ich glaube, dass er morgen kommen wird.
(“wird” en sonda)
7️⃣ “dass” Bırakılabilir mi?
Günlük konuşmada bazen “dass” düşer; yapı daha “konuşma dili” olur:
- Ich glaube, (dass) er heute kommt.
✅ Bu mümkün; ama öğrenciler için öneri:
Önce dass + fiil sonda sistemini iyice oturt, sonra “dass’sız” kullanım doğal gelir.
