Almanca’da „während“ Kullanımı – Eş Zamanlı Olayları Anlatmanın Mantığı ve İncelikleri

Hayat nadiren tek bir doğrultuda ilerler. Genellikle biz bir şey yaparken, bir başkası başka bir şey yapar veya biz bir eylemi gerçekleştirirken aynı anda bir durumla karşılaşırız. Türkçede “-ken” veya “-dığı sırada” ekleriyle karşıladığımız bu eş zamanlılık durumunu Almancada bize sağlayan anahtar kelime **”während”**dir.

Bir öğretmen olarak şunu söyleyebilirim: “während”, Almancada “çift karakterli” bir kelimedir. Bir yandan cümleleri birbirine bağlayan bir bağlaç (Konjunktion), diğer yandan isimlerin halini değiştiren bir edat (Präposition) olarak karşımıza çıkar. Bugün bu iki karakteri de yakından tanıyacağız.

1. Bir Bağlaç Olarak “während”: İki Eylem, Tek Zaman

“während” kelimesini iki cümleyi birbirine bağlamak için kullandığımızda, ortaya bir Nebensatz (Yan Cümle) çıkar. Bu durum, fiilin cümlenin en sonuna gitmesi gerektiği anlamına gelir (Verbposition Ende).

Eş Zamanlılık Mantığı

“während” bağlacı, temel olarak iki eylemin aynı anda gerçekleştiğini vurgular. Bu yapıda genellikle her iki cümledeki zaman kipi (Tempus) aynıdır.

• Ana Cümle: Ich höre Musik. (Müzik dinliyorum.)
• Yan Cümle: Ben yemek pişiriyorum. (Ich koche.)
• Birleşim: Ich höre Musik, während ich koche. (Yemek pişirirken müzik dinliyorum.)

Gördüğünüz gibi, “während”den hemen sonra özne gelir ve çekimli fiil (koche) cümlenin en sonuna, noktanın yanına fırlatılır.

2. Karşılaştırma ve Zıtlık Rolü

Şaşırtıcı bir bilgi: “während” sadece zaman bildirmez; bazen iki farklı öznenin yaptığı farklı işleri karşılaştırmak, yani bir zıtlık (Kontrast) yaratmak için de kullanılır.

• Mein Bruder spielt Videospiele, während ich für die Prüfung lerne.(Ben sınav için çalışırken, erkek kardeşim video oyunları oynuyor.)

Burada sadece zamanın çakışması değil, iki kişinin eylemleri arasındaki fark da vurgulanmaktadır.

3. “während” Cümlesiyle Başlamak (Devrik Yapı)

Eğer yan cümleyi vurgulamak istiyorsanız, cümleye “während” ile başlayabilirsiniz. Bu durumda, virgülden hemen sonra ana cümlenin fiili gelmelidir.

• Während ich fernsehe, esse ich Chips.(Televizyon izlerken cips yiyorum.)

Öğretmen İpucu: Virgülün iki tarafında fiillerin yan yana gelmesi (…fernsehe, esse…), Almancanın o meşhur “fiil-fiil karşılaşması” kuralıdır. Bu kurala uymak, Almancanızın profesyonel duyulmasını sağlar.

4. Bir Edat Olarak “während”: İsimlerle Kullanım

İşte “während”in ikinci yüzü! Eğer arkasından bir cümle (özne+fiil) değil de sadece bir isim geliyorsa, “während” artık bir edattır ve kendisinden sonra gelen ismi Genitiv (-in hali) yapar.

Formül:

$$während + Genitiv-Nomen$$

• Während des Unterrichts darf man nicht essen. (Ders sırasında yemek yemek yasaktır.)
• Während der Reise habe ich viel gelesen. (Yolculuk boyunca/esnasında çok kitap okudum.)

Önemli Not: Günlük konuşma dilinde Almanlar bazen “während”den sonra Dativ kullanırlar (während dem Unterricht). Ancak sınavlarda ve akademik yazılarda her zaman Genitiv (des Unterrichts) tercih etmelisiniz.

FAQ: Sıkça Sorulan Sorular

1. “während” ve “als” arasındaki fark nedir? “während” eş zamanlılığı (aynı anda olan iki işi) anlatır. “als” ise geçmişte olmuş, tek seferlik bir olayı (o an olduğunda) anlatır.

2. “während” yerine “solange” kullanabilir miyim? “Solange”, “-dığı sürece” demektir. Yani bir eylemin devam etme süresine vurgu yapar. “während” ise sadece anlık çakışmayı veya süreci anlatır. Çoğu zaman birbirine yakın olsalar da “solange” bir şart da içerebilir.

3. Edat mı bağlaç mı olduğunu nasıl anlarım? Çok basit: Eğer kelimeden sonra bir çekimli fiil (yapıyor, gidiyor vb.) geliyorsa bağlaçtır. Sadece bir isim (ders, tatil, maç) geliyorsa edattır.

Almancada “während” kullanmak, dilinizi daha sofistike ve doğal hale getirir. Tek tek kısa cümleler kurmak yerine, olayları birbiriyle ilişkilendirirsiniz.

Unutmayın; eğer bir eylemden bahsediyorsanız fiili sona atın, eğer bir süreç isminden bahsediyorsanız Genitiv kullanın. Zamanı yönetmek sizin elinizde!